Tabela 1 – wybrane wskaźniki charakteryzujące sektor zdrowotny w wybranych krajach w 2022 roku. (OECD, 2023)

Źródło: Opracowanie na podstawie Health at a Glance 2023 OECD Indicators, p. 29

Transkrypcja danych do Tabela 1 Wybrane wskaźniki charakteryzujące sektor zdrowotny w wybranych krajach w 2022 roku.pdf

W skali województwa pomorskiego proces ten przybiera specyficzny, regionalnie zróżnicowany charakter. Struktura wydatków i aktywności sektora zdrowia kształtowana jest tu przez silną pozycję podmiotów prywatnych oraz znaczące inwestycje w badania i rozwój (R&D). Branża zdrowotna pozostaje w bezpośrednim powiązaniu z Inteligentną Specjalizacją Pomorza nr 4 (ISP 4) – „Technologie medyczne w zakresie chorób cywilizacyjnych i okresu starzenia” [2], co dodatkowo wzmacnia jej znaczenie jako obszaru rozwoju gospodarczego i innowacyjnego.

Dla rynku pracy to sygnał jednoznaczny: zmienia się nie tylko skala zatrudnienia, ale przede wszystkim struktura zapotrzebowania na kompetencje.

Zmieniające się kompetencje w sektorze zdrowia i usług opiekuńczych

Tradycyjne umiejętności medyczne i opiekuńcze, jak wiedza kliniczna czy podstawowa opieka pielęgniarska, pozostają fundamentem, ale coraz większe znaczenie zyskują kompetencje interdyscyplinarne, cyfrowe i menedżerskie. Przykłady:

• Kompetencje cyfrowe i technologiczne: obsługa systemów telemedycznych, elektronicznych kart pacjenta, analiza danych medycznych, umiejętność współpracy z narzędziami AI wspierającymi diagnostykę i terapię oraz automatyzację procesów.
• Umiejętności adaptacyjne i miękkie: praca w zespołach interdyscyplinarnych, komunikacja z pacjentem w tym w środowisku zdalnym, odporność psychiczna i regulacja stresu, radzenie sobie z presją czasu i odpowiedzialnością, zarządzanie energią i granicami, zdolność regeneracji i zapobiegania wypaleniu zawodowemu.
• Kompetencje menedżerskie i organizacyjne: koordynacja procesów opieki zintegrowanej, planowanie zasobów ludzkich i technicznych, wdrażanie innowacji i procesów usprawniających pracę placówek.
• Specjalistyczne kompetencje w obszarach rosnącego popytu: rehabilitacja, opieka długoterminowa, wspieranie osób starszych, opieka środowiskowa, bioinformatyka, zarządzanie danymi w laboratoriach i biotechnologii.

Zmiana struktury kompetencji oznacza, że dla pracodawców kluczowe staje się inwestowanie nie tylko w zwiększenie zatrudnienia, ale w rozwój umiejętności pracowników. Dla osób wchodzących na rynek pracy oznacza to potrzebę stałego podnoszenia kwalifikacji i elastycznego dostosowywania kompetencji do zmieniającego się środowiska pracy. Sektor zdrowia staje się w ten sposób przestrzenią uczenia się przez całe życie, gdzie interdyscyplinarność i umiejętność adaptacji są równie ważne jak wiedza merytoryczna.

Pomorski rynek pracy: sektor zdrowia jako istotny pracodawca

W województwie pomorskim sektor opieki zdrowotnej i pomocy społecznej zatrudnia ponad 59 tys. osób, co stanowi ponad 6% wszystkich pracujących w regionie [3]. To porównywalnie więcej niż w wielu branżach uznawanych za „rozwojowe” i jednocześnie sektor wyjątkowo odporny na wahania koniunktury.

Co ważne, mówimy tu nie tylko o lekarzach czy pielęgniarkach. Sektor zdrowia obejmuje szerokie spektrum zawodów: fizjoterapeutów, opiekunów medycznych, diagnostów, psychologów, pracowników administracyjnych, specjalistów IT, analityków danych, a także kadry zarządzające i techniczne. Dane z lat 2023–2024 pokazują systematyczny wzrost liczby lekarzy, pielęgniarek, położnych i fizjoterapeutów pracujących bezpośrednio z pacjentami w regionie.

Tabela 2 - Zatrudnienie w sektorze zdrowotnym w województwie pomorskim w latach 2023 – 2024
Źródło: Opracowanie na podstawie (GUS, 2025)

Transkrypcja danych doTabela 2 Zatrudnienie w sektorze zdrowotnym w województwie pomorskim w latach 2023 – 2024.pdf

Z perspektywy publicznych służb zatrudnienia to kluczowa informacja: sektor zdrowia generuje popyt na pracę w sposób trwały i długofalowy, a dla pracodawców inwestycje w kadry mają wysoki zwrot i niskie ryzyko.

Transformacja od szpitala do opieki środowiskowej jako nowa mapa usług zdrowotnych

Jednym z najbardziej widocznych trendów ostatnich lat jest spadek liczby łóżek szpitalnych. Zarówno w skali kraju, jak i w województwie pomorskim. Nie jest to jednak oznaka regresu, lecz element świadomej zmiany modelu opieki. Leczenie coraz rzadziej opiera się na długotrwałej hospitalizacji, a coraz częściej na krótszych pobytach, rehabilitacji i kontynuacji leczenia poza szpitalem.

Tendencje te znajdują odzwierciedlenie także w województwie pomorskim, w szczególności w obszarze lecznictwa uzdrowiskowego i rehabilitacji, gdzie zmienia się sposób organizacji świadczeń. Od rozwiązań opartych na długotrwałym pobycie stacjonarnym ku bardziej elastycznym formom opieki ambulatoryjnej i środowiskowej.

Z punktu widzenia rynku pracy oznacza to przesunięcie popytu z personelu stricte szpitalnego w stronę specjalistów rehabilitacji, opieki długoterminowej, terapii i wsparcia środowiskowego.

Pomorskie „Biotech Valley” jako innowacje, które tworzą miejsca pracy

Jednym z największych atutów województwa pomorskiego jest silny, dynamicznie rozwijający się segment life science i biotechnologii. Region stał się zapleczem dla firm, które nie tylko świadczą usługi medyczne, ale również tworzą zaawansowane rozwiązania technologiczne o globalnym potencjale.

Przykłady takie jak Polpharma i Polpharma Biologics, Grupa Invicta czy Blirt (obecnie w strukturach Qiagen) pokazują, że Pomorze potrafi generować własność intelektualną, przyciągać inwestycje i skutecznie komercjalizować wiedzę [4]. Kluczową rolę odgrywa tu współpraca z ośrodkami akademickimi, zwłaszcza z Gdańskim Uniwersytetem Medycznym, który poprzez Centrum Transferu Technologii i projekty takie jak „Inkubator Rozwoju” aktywnie wspiera procesy wdrożeniowe.

Dla rynku pracy oznacza to jedno: sektor zdrowia przestaje być wyłącznie sektorem usługowym. Staje się przestrzenią zatrudnienia dla specjalistów R&D, inżynierów, biotechnologów, informatyków, analityków danych i menedżerów innowacji.

Srebrna gospodarka i demografia jako impuls, nie zagrożenie

Starzenie się społeczeństwa to jeden z najczęściej przywoływanych problemów rozwojowych. Tymczasem dane demograficzne pokazują, że jest to również potężny impuls gospodarczy - o ile zostanie odpowiednio wykorzystany. W województwie pomorskim systematycznie rośnie udział osób w wieku 65+, a indeks starości w ciągu dekady zwiększył się znacząco.

Prognozy są jednoznaczne: zapotrzebowanie na usługi opiekuńcze, zdrowotne i wspierające samodzielność seniorów będzie rosło. Oznacza to rozwój tzw. srebrnej gospodarki, obejmującej:

• opiekę długoterminową,
• mieszkalnictwo wspomagane,
• usługi środowiskowe i sąsiedzkie,
• wsparcie opiekunów nieformalnych.

Rekomendacje wypracowane w ramach analiz Instytutu Strategie 2050 wskazują na konieczność deinstytucjonalizacji opieki i integracji usług zdrowotnych oraz społecznych na poziomie lokalnym [5]. To obszar, w którym rynek pracy i polityka społeczna spotykają się bezpośrednio, a rola samorządów i służb zatrudnienia będzie kluczowa.

Cyfryzacja i zielona transformacja a nowe kompetencje i zawody

Równolegle z procesami demograficznymi postępuje cyfryzacja ochrony zdrowia. Telemedycyna, zdalne monitorowanie pacjentów, systemy wspierania decyzji klinicznych oparte na sztucznej inteligencji to już nie przyszłość, lecz codzienność coraz większej liczby placówek.

Dla rynku pracy oznacza to wzrost zapotrzebowania na kompetencje cyfrowe w sektorze zdrowia, także wśród pracowników niemedycznych. Jednocześnie cyfryzacja rodzi nowe wyzwania, w tym konieczność zapewnienia cyberbezpieczeństwa infrastruktury krytycznej.

Istotnym kierunkiem zmian jest również transformacja energetyczna placówek medycznych. Szpitale i centra opieki należą do najbardziej energochłonnych obiektów użyteczności publicznej, co sprawia, że inwestycje w OZE i termomodernizację stają się nie tylko działaniem proekologicznym, ale warunkiem utrzymania rentowności.

Podsumowanie

Sektor zdrowia i usług opiekuńczych na Pomorzu to dziś jeden z kluczowych obszarów rozwoju regionalnego – zarówno gospodarczego, jak i społecznego. To rynek pracy przyszłości, który już teraz generuje stabilne zatrudnienie, innowacje i zapotrzebowanie na nowe kompetencje. Dla publicznych służb zatrudnienia i pracodawców oznacza to konieczność planowania długofalowego, opartego na danych, partnerstwach i inwestycjach w ludzi. Zdrowie przestało być postrzegane jako koszt. Stało się strategiczną inwestycją w odporność regionu.

Rosnące potrzeby w obszarze usług zdrowotnych i opiekuńczych dla seniorów napędzają rozwój tzw. srebrnej gospodarki, obejmującej różnorodne formy wsparcia. Jednocześnie rośnie znaczenie deinstytucjonalizacji opieki oraz integracji usług zdrowotnych i społecznych na poziomie lokalnym, co podkreśla kluczową rolę samorządów i publicznych służb zatrudnienia.

Nie bez znaczenia jest także postępująca cyfryzacja sektora zdrowia, która zwiększa wymagania dotyczące kompetencji cyfrowych pracowników i stawia nowe wyzwania w zakresie cyberbezpieczeństwa. Równolegle placówki medyczne wchodzą w proces transformacji energetycznej, co wymaga zarówno innowacyjnych rozwiązań technologicznych, jak i odpowiedniego przygotowania kadry.

Opracowanie: Klaudia Zagórowicz, Wydział Planowania i Analiz Rynku Pracy, Zespół Pomorskiego Obserwatorium Rynku Pracy, WUP w Gdańsku,
na podstawie analizy zleconej przez WUP w Gdańsku pt. „Znaczenie sektora zdrowia i usług opiekuńczych dla gospodarki województwa pomorskiego: analiza potencjału i kierunki transformacji”, autorstwa dr. Piotra Kasprzaka, Katedra Finansów, Wydział Zarządzania i Ekonomii, Politechnika Gdańska.